Reforma26. Kompas Jutra – co się zmienia w przedszkolu i szkole

Od 1 września 2026 roku w polskich przedszkolach i częściowo w szkołach zaczyna obowiązywać nowa podstawa programowa, wprowadzana w ramach reformy „Reforma26. Kompas Jutra”. To jedna z największych zmian w edukacji od niemal dekady, a jednocześnie temat, wokół którego narosło sporo niejasności: kogo dokładnie obejmuje, co się zmienia, i czy w ogóle trzeba przebudowywać sposób pracy od podstaw.

W tym artykule znajdziesz uporządkowane, sprawdzone informacje: czym jest reforma, kogo obejmuje w tym roku, jak zmienia się podstawa programowa w przedszkolu i w szkole, oraz co to oznacza w praktyce dla Twojej codziennej pracy.

📜 Czym jest Reforma26. Kompas Jutra

„Reforma26. Kompas Jutra” to nazwa całej, wieloletniej reformy polskiej oświaty, rozłożonej na lata 2025-2032, a nie tylko samej podstawy programowej. Nowa podstawa to jeden z jej elementów, obok m.in. dwóch nowych przedmiotów wprowadzonych już we wrześniu 2025 (edukacja obywatelska i edukacja zdrowotna), zmienionej podstawy wychowania fizycznego, a w kolejnych latach także reformy egzaminów ósmoklasisty i maturalnego.

Reforma powstawała przy udziale ponad 200 ekspertów i w ramach szerokich konsultacji społecznych, prowadzonych od 2024 roku. Instytut Badań Edukacyjnych opracował trzy profile absolwenta: dziecka kończącego przedszkole (ok. 6 lat), ucznia kończącego szkołę podstawową oraz absolwenta szkoły ponadpodstawowej. Profile te pokazują pożądany kierunek rozwoju, a nie dodatkową listę treści do zrealizowania.

🗓️ Kogo obejmuje zmiana od 1 września 2026

To pytanie budzi najwięcej nieporozumień, więc warto je sobie jasno uporządkować. Od 1 września 2026 roku nowa podstawa programowa obejmuje:

• wszystkie przedszkola w Polsce, niezależnie od wieku dzieci,
• klasę 1 szkoły podstawowej,
• klasę 4 szkoły podstawowej (i wyżej, dla przedmiotów realizowanych od tego etapu).

Od 1 września 2026 roku nowa podstawa programowa obowiązuje we wszystkich przedszkolach oraz w klasach 1 i 4 szkoły podstawowej. W roku szkolnym 2026/2027 klasy 2 i 3 nadal pracują według dotychczasowej podstawy. Nowa podstawa będzie wprowadzana wraz z kolejnymi rocznikami. Oznacza to, że przez najbliższe dwa lata w tej samej szkole będą funkcjonować równolegle dwie różne podstawy programowe dla różnych roczników edukacji wczesnoszkolnej, co warto mieć na uwadze przy planowaniu pracy i dokumentacji.

Plan dla klasy 1 uwzględnia nową podstawę programową. Plany dla klas 2 i 3 łączą wymagania dotychczasowej podstawy z kierunkami nowej reformy, takimi jak współpraca, samodzielność i sprawczość uczniów.

• 0
• (0)

Plan pracy wychowawczej dla klasy 3

20,00 zł

KUP TERAZ

• 0
• (0)

Plan pracy wychowawczej dla klasy 2

20,00 zł

KUP TERAZ

• 5
• (4)

Plan pracy wychowawczej dla klasy 1

20,00 zł

KUP TERAZ

🧭 Dziewięć obszarów rozwoju w przedszkolu zamiast czterech

W przedszkolu zmiana jest najbardziej widoczna w samej strukturze dokumentu. Dotychczasowe cztery obszary rozwoju (fizyczny, emocjonalny, społeczny, poznawczy) zastąpiono dziewięcioma obszarami osiągnięć dziecka na zakończenie wychowania przedszkolnego: społecznym, osobistym, językowym, matematycznym, przyrodniczym, technicznym, cyfrowym, artystycznym oraz ruchowym.

Nowością jest też wyraźne wyodrębnienie kompetencji fundamentalnych i kompetencji przekrojowych jako osobnej warstwy dokumentu, obok samych obszarów. Kompetencje przekrojowe (m.in. współpraca, komunikacja, kreatywność, odpowiedzialność) mają być rozwijane nie jako osobne zajęcia, tylko wplecione we wszystkie codzienne aktywności.

Warto podkreślić coś, co uspokaja wielu nauczycieli: Kompas Jutra nie oznacza konieczności zmiany całego sposobu pracy. Zabawa, ruch, kontakt z przyrodą i samodzielne odkrywanie świata od dawna są obecne w przedszkolach. Nowa podstawa porządkuje te działania, nadaje im nowe nazewnictwo i mocniej akcentuje rozwijanie kompetencji oraz sprawczości dzieci. Warto więc sprawdzić, które wymagania już realizujemy, co trzeba uzupełnić i jak uwzględnić to w planach pracy oraz arkuszach obserwacji.

📚 Zmiany w klasie 1 i 4 szkoły podstawowej

W edukacji wczesnoszkolnej (klasa 1) kierunek zmian jest podobny: odejście od modelu encyklopedycznego na rzecz edukacji funkcjonalnej, zintegrowanej i rozwijającej sprawczość ucznia. W praktyce oznacza to mniej szczegółowych list materiału do zrealizowania i więcej przestrzeni na łączenie treści z różnych edukacji (polonistycznej, matematycznej, społecznej, przyrodniczej, artystycznej, technicznej i informatycznej) w ramach wspólnych tematów i projektów.

Zmienia się również liczba godzin edukacji wczesnoszkolnej: w klasie 1 wzrasta ona z 20 do 21 godzin tygodniowo. Reforma wprowadza także tydzień projektowy, czyli czas przeznaczony na realizację przez uczniów działań i projektów wykraczających poza tradycyjny podział na lekcje. Rozwiązanie to nie obejmuje jednak edukacji wczesnoszkolnej, dotyczy wyłącznie klas 4-8. W roku szkolnym 2026/2027 jego organizacja jest dobrowolna. Od roku 2027/2028 będzie obowiązkowy w klasach 4 i 5, a następnie stopniowo obejmie kolejne klasy.

W klasach 7-8 (których na razie zmiana bezpośrednio nie dotyczy) reforma docelowo ma też odciążyć siatkę godzin, ale to element wprowadzany w kolejnych latach.

📝 Nowy sposób oceniania: informacja zwrotna zamiast samej oceny

Jedna z najbardziej praktycznych zmian dla codziennej pracy dotyczy oceniania. Nowa podstawa kładzie większy nacisk na ocenianie kształtujące: więcej konkretnej informacji zwrotnej dla ucznia, mniej „gołego” stopnia bez kontekstu, inna forma oceny zachowania. Chodzi o to, żeby dziecko wiedziało nie tylko, że coś zrobiło dobrze lub źle, ale też co konkretnie zrobiło dobrze i co może poprawić następnym razem.

To zresztą temat na tyle obszerny i praktyczny, że poświęciliśmy mu osobny artykuł: informacja zwrotna zamiast oceny – jak motywować dzieci, gdzie znajdziesz konkretne narzędzia i przykłady informacji zwrotnej zamiast tradycyjnych ocen czy kar.

🛠️ Metody pracy zalecane w nowej podstawie

Materiały wdrożeniowe Ośrodka Rozwoju Edukacji wprost wskazują konkretne metody, które dobrze wpisują się w ducha reformy: metodę projektu, eksperymenty, bajkoterapię, elementy pedagogiki Montessori oraz integrację sensoryczną. Żadna z nich nie jest nowością samą w sobie, ale ich formalne wskazanie w kontekście reformy potwierdza kierunek: więcej nauki przez działanie i doświadczanie, mniej biernego przekazywania wiedzy.

✅ Jak przygotować się do zmian: praktyczne wskazówki

Kilka konkretnych kroków, które warto podjąć niezależnie od tego, czy zmiana obejmuje Twoją grupę czy klasę już teraz, czy dopiero za rok lub dwa lata.

Skorzystaj z bezpłatnych szkoleń. MEN i ORE oferują bezpłatne szkolenia i studia podyplomowe przygotowujące do wdrożenia reformy, prowadzone m.in. przez ośrodki doskonalenia nauczycieli w poszczególnych regionach.

Sięgnij po poradniki ORE. Ośrodek Rozwoju Edukacji opracował komplet dziesięciu poradników dotyczących wdrażania nowej podstawy, osobno dla wychowania przedszkolnego i edukacji wczesnoszkolnej, dostępnych bezpłatnie na stronie ore.edu.pl.

Nie zmieniaj wszystkiego naraz. Jeśli Twoja codzienna praca już opiera się na zabawie, ruchu i doświadczaniu, prawdopodobnie realizujesz sporo założeń reformy, tylko bez formalnego nazwania tego w dokumentacji. Zacznij od dostosowania języka planów pracy i arkuszy obserwacji, zanim zaczniesz przebudowywać samą metodykę.

Aktualizuj dokumentację stopniowo. Plan pracy, arkusze obserwacji i sprawozdania warto dostosowywać do nowego nazewnictwa obszarów i kompetencji już teraz, nawet jeśli Twoja grupa formalnie pracuje jeszcze na starej podstawie przez rok czy dwa.

❓ Najczęstsze pytania o reformę Kompas Jutra

Czy reforma dotyczy mojego dziecka już teraz?
Jeśli dziecko uczęszcza do przedszkola albo w roku szkolnym 2026/2027 jest w klasie 1 lub 4 szkoły podstawowej, zmiany dotyczą go już od 1 września 2026 roku. Uczeń, który obecnie jest w klasie 3, zostanie objęty reformą od września 2027 roku, gdy rozpocznie klasę 4. Natomiast dziecko będące obecnie w klasie 2 wejdzie w nowy system od września 2028 roku, również wraz z rozpoczęciem klasy 4.

Czy to oznacza więcej materiału do nauki?
Przeciwnie: jednym z celów reformy jest ograniczenie nadmiaru szczegółowych treści na rzecz rozwijania kompetencji kluczowych i kompetencji przekrojowych.

Czy nauczyciele muszą przejść dodatkowe szkolenia?
Nie ma takiego formalnego wymogu, ale MEN i ORE udostępniają bezpłatne szkolenia, warsztaty i poradniki, z których warto skorzystać, żeby sprawnie dostosować dokumentację i codzienną pracę do nowych wymagań.

Czy zmienia się liczba godzin lekcyjnych?
W klasie 1 tak: z 20 do 21 godzin tygodniowo. W pozostałych klasach objętych reformą w tym roku zmiany organizacyjne są mniejsze, choć docelowo reforma ma też odciążyć siatkę godzin w starszych klasach szkoły podstawowej.

Kompas Jutra to zmiana języka, nie rewolucja w sali

Dla większości nauczycielek i nauczycieli, którzy już dziś pracują metodami aktywizującymi, przez zabawę i doświadczanie, reforma oznacza przede wszystkim nowe nazewnictwo i inny sposób dokumentowania tego, co i tak się dzieje w sali. Warto potraktować ten czas jako okazję do uporządkowania języka planów pracy, a nie jako sygnał do przebudowy wszystkiego od podstaw.

Materiały dopasowane do edukacji wczesnoszkolnej znajdziesz w naszej kategorii Kształcenie zintegrowane, a więcej o tym, jak motywować dzieci zgodnie z nową podstawą programową, przeczytasz w naszym artykule o motywacji.