Alfabet Morse’a – karty pracy
Pierwotna cena wynosiła: 11,00 zł.0,00 złAktualna cena wynosi: 0,00 zł.
Jesień jest w przedszkolnym kalendarzu wyjątkowa, bo to pora roku, która trwa najdłużej i zmienia się najbardziej: od ciepłych, złotych dni początku września po szare, mokre popołudnia listopada. Żaden inny sezon nie daje tylu okazji do obserwacji przyrody, zbierania skarbów na spacerze i prac plastycznych z materiałów, które leżą dosłownie pod nogami.
W tym artykule znajdziesz komplet na całą jesień: kiedy dokładnie się zaczyna, zabawy z liśćmi i witrażami, jesienny stragan z darami tej pory roku, matematyczną wyszukiwankę, zabawy sensoryczne i gotowe tematy tygodniowe na wrzesień, październik i listopad.
Jesień 2026 w pigułce:
- Jesień meteorologiczna: zaczyna się 1 września.
- Pierwszy dzień jesieni astronomicznej: środa 23 września 2026 (równonoc jesienna).
- Dla kogo ten artykuł: przedszkola, żłobki i klasy 1-3.
- Co znajdziesz: zabawy z liśćmi, jesienny stragan, zabawy sensoryczne, tematy tygodniowe na cały sezon.
🍂 Kiedy zaczyna się jesień i dlaczego to nie jedna data
Jesień ma w Polsce trzy różne początki, i warto to rozróżnić, zanim wejdziemy w konkrety. Jesień meteorologiczna zaczyna się zawsze 1 września, niezależnie od pogody, i to na niej opierają się statystyki klimatyczne. Jesień kalendarzowa (tradycyjna) rozpoczyna się 23 września. Jesień astronomiczna zaczyna się dokładnie w momencie równonocy jesiennej, która w 2026 roku wypada również 23 września, w środę.
Dla przedszkola to rozróżnienie ma praktyczne znaczenie: możesz zacząć temat jesieni już na początku września (jesień meteorologiczna, dzieci i tak widzą pierwsze oznaki jesieni w naturze), a 23 września zrobić z tego małe wydarzenie: pierwszy oficjalny dzień jesieni, z dedykowanymi zabawami i rozmową o równonocy.
🍁 Zabawy z liśćmi i jesienne witraże
Liście to najbardziej dostępny materiał plastyczny jesieni: darmowy, kolorowy i zmieniający się co tydzień. Kilka pomysłów, zanim sięgniesz po gotowe wzory.
Stemplowanie liśćmi (od 2 lat). Co będzie potrzebne: zebrane liście o wyraźnych żyłkach, farby, kartki. Dzieci pokrywają liść farbą i odbijają go na kartce jak stempel, tworząc odciski żyłek i kształtu liścia. Im młodsze dziecko, tym większe liście i grubsza warstwa farby.
Frottage, czyli kolorowanie z fakturą (od 3 lat). Co będzie potrzebne: liście, cienka kartka, kredki świecowe. Liść kładziemy pod kartkę i pocieramy kredką po powierzchni, odkrywając wzór żyłek.
Eksperyment: dlaczego liście zmieniają kolor (od 5 lat). Krótkie, obrazowe wyjaśnienie: liście przez całe lato są zielone dzięki chlorofilowi, substancji, która pomaga drzewu produkować pokarm ze światła słonecznego. Jesienią, gdy dni robią się krótsze, drzewo przestaje produkować chlorofil, a wtedy widoczne stają się inne barwniki, które były w liściu cały czas, tylko ukryte pod zielenią: żółte, pomarańczowe i czerwone. Możesz to zilustrować prostym doświadczeniem: namocz zielony liść w wodzie z octem na kilka dni i obserwujcie razem, jak zmienia kolor.
Jeśli wolisz gotowe wzory zamiast rysowania z wolnej ręki, sprawdzą się jesienne witraże: piętnaście motywów (liście, żołędzie, dynie, parasolki, wiewiórki, jeże, grzybki, kosz z jabłkami) w wersji czarno-białej z grubym konturem, gotowych do wycięcia i podklejenia bibułą albo do samodzielnego pokolorowania. Powieszone na oknie robią z sali jesienny witraż bez kupowania gotowych dekoracji.
🎃 Jesienny stragan i dary tej pory roku
Zbieranie i poznawanie darów jesieni to jedna z tych aktywności, które łączą spacer, naukę i zabawę w jednym.
Sortowanie i przeliczanie kasztanów i żołędzi (od 3 lat). Po powrocie ze spaceru dzieci sortują zebrane skarby według rodzaju, wielkości lub koloru, a starsze przeliczają, ilu mają kasztanów, a ilu żołędzi.
Kasztanowe zwierzątka (od 4 lat). Co będzie potrzebne: kasztany, żołędzie, patyczki, plastelina lub wykałaczki. Dzieci budują z darów jesieni proste postacie: ludziki, zwierzątka, stworki.
Waga kasztanowa (od 4 lat). Co będzie potrzebne: prosta waga szalkowa (można zrobić samodzielnie z wieszaka i dwóch kubeczków) i zebrane dary jesieni. Dzieci ważą i porównują: co jest cięższe, kasztan czy żołądź?
Żeby rozszerzyć temat poza kasztany i żołędzie, sprawdzi się zabawa w jesienny stragan: kolorowa plansza z warzywami, owocami, grzybami, kwiatami, przetworami i roślinami polnymi, razem z etykietami do nazywania i klasyfikowania. Po złożeniu dwóch kartek A4 (bez marginesów, żeby uzyskać spójny obraz) powstaje spory stragan, który świetnie sprawdza się jako centralny punkt kącika tematycznego, a dzieci mogą przy nim „robić zakupy”, nazywać dary jesieni i ćwiczyć słownictwo.
🔢 Jesienna wyszukiwanka: matematyka wśród liści
Jesień to też dobra okazja, żeby przemycić matematykę w formie zabawy, zamiast klasycznych kart z cyferkami.
Liczenie darów jesieni na spacerze (od 3 lat). Proste pytania podczas zbierania: ile kasztanów masz w koszyku? Czy więcej znalazłeś żołędzi czy liści dębu?
Segregowanie według wielkości (od 4 lat). Ustawianie zebranych liści lub kasztanów od najmniejszego do największego, naturalne wprowadzenie do porównywania wielkości.
Do systematycznego ćwiczenia przeliczania sprawdzi się jesienna wyszukiwanka: kolorowa plansza pełna jesiennych ilustracji (dostępna w wersji A4 i dużej wersji XL ze złożenia czterech kartek), na której dzieci liczą wskazane elementy i wpisują wyniki w kartę pracy, ćwicząc przeliczanie w zakresie 15. To zadanie jednocześnie rozwija spostrzegawczość i koncentrację, bo elementy do policzenia są ukryte wśród bogatej jesiennej grafiki.
🖐️ Jesienne zabawy sensoryczne
Jesień to sezon wyjątkowo bogaty w faktury: szorstka kora, gładkie kasztany, chropowate liście, miękki mech. Warto to wykorzystać do zabaw angażujących zmysły, nie tylko wzrok.
Skrzynka sensoryczna z darami jesieni (od 2 lat). Pudełko wypełnione liśćmi, kasztanami, żołędziami i szyszkami do przegrzebywania dłońmi, chowania małych zabawek i szukania ich po dotyku.
Masy plastyczne o jesiennym zapachu (od 3 lat). Domowe masy sensoryczne z dodatkiem cynamonu, goździków czy suszonych ziół dają jesienny zapach i angażują węch obok dotyku.
Gotowy zestaw dziesięciu pomysłów na tego typu zabawy, razem z przepisami na masy plastyczne i propozycjami wykorzystania darów jesieni sensorycznie, znajdziesz w naszych jesiennych zabawach sensorycznych. Każda aktywność opisana jest krok po kroku, więc przygotowanie zajęć zajmuje dosłownie chwilę.
🎨 Kolorowanki 3D na jesień
Jeśli szukasz czegoś na spokojniejszy moment dnia albo na pracę indywidualną, kolorowanki 3D (takie jak Pani Jesień i inne motywy sezonowe) to kolorowanie połączone z wycinaniem i składaniem w przestrzenną formę, więc praca plastyczna zamienia się w małą, trójwymiarową dekorację do postawienia w sali czy zabrania do domu.
🔬 Obserwacje przyrody jesienią
Jesień to najlepsza pora roku na regularne obserwacje, bo zmiany zachodzą szybko i są widoczne gołym okiem z tygodnia na tydzień.
Kalendarz pogody (od 3 lat). Prosta tablica, na której dzieci codziennie zaznaczają pogodę odpowiednim symbolem (słońce, chmura, deszcz), budując naturalne wyczucie zmienności jesiennej aury.
Obserwacja odlotu ptaków (od 4 lat). Rozmowa o tym, dlaczego niektóre ptaki odlatują na zimę (bocian, jaskółka), a inne zostają (wróbel, sikorka).
Grzybobranie na spacerze (od 4 lat, tylko z dorosłym). Rozpoznawanie podstawowych grzybów jadalnych i trujących na obrazkach przed spacerem, a potem szukanie ich (bez zrywania nieznanych okazów) podczas wyjścia do lasu.
Do systematycznych obserwacji przez cały rok szkolny, nie tylko jesienią, sprawdzi się nasz kalendarz codziennych obserwacji: tablica A3 na rzepy, na której dzieci codziennie zaznaczają datę, dzień tygodnia, pogodę, temperaturę i porę roku. Jesienią, gdy pogoda zmienia się z tygodnia na tydzień, to narzędzie pracuje wyjątkowo dobrze, bo dzieci naocznie widzą, jak strzałka temperatury przesuwa się w dół, a symbole pogody robią się coraz częściej deszczowe.
🗓️ Tematy tygodniowe na całą jesień
Gotowa rama do rozłożenia na plany pracy od września do listopada, którą możesz dowolnie przestawiać zależnie od pogody i tempa grupy.
Wrzesień: „Witamy jesień”. Pierwsze oznaki jesieni, zbieranie liści, stemplowanie i frottage, kalendarz pogody, przygotowanie do 23 września jako pierwszego oficjalnego dnia jesieni.
Wrzesień/październik: „Dary lasu i sadu”. Kasztany, żołędzie, grzyby, jesienny stragan z warzywami i owocami, jesienna wyszukiwanka do przeliczania.
Październik: „Jesienna pogoda”. Deszcz, wiatr, mgła, pierwsze przymrozki, jesienne witraże na okna, zabawy sensoryczne z darami jesieni.
Październik/listopad: „Zwierzęta jesienią”. Które zwierzęta odlatują, które zapadają w sen zimowy (jeż, niedźwiedź), a które gromadzą zapasy (wiewiórka).
Listopad: „Pożegnanie jesieni”. Ostatnie liście, coraz krótsze dni, kolorowanka 3D jako podsumowująca praca plastyczna, płynne przejście do tematów zimowych.
🎉 Jesienne święta i dni nietypowe
Oprócz codziennych zabaw z liśćmi i kasztanami, jesień przynosi też konkretne dni tematyczne, które warto zaznaczyć w planie pracy. 15 września obchodzimy Dzień Kropki, święto kreatywności i odkrywania talentów. 20 września to Ogólnopolski Dzień Przedszkolaka, a 23 września wypada pierwszy dzień jesieni, o którym pisaliśmy wyżej. Miesiąc zamyka Dzień Chłopaka (30 września).
W październiku jesienny klimat łączy się z Dniem Dyni i Halloween (31 października): dynie, straszne przebrania i zabawy sprawdzą się jako naturalne zwieńczenie miesiąca darów jesieni. 14 października przypada Dzień Edukacji Narodowej, do którego przygotowujemy osobny artykuł.
Listopad kończy jesienny sezon kilkoma mocnymi akcentami: Dzień Postaci z Bajek (5 listopada), Narodowe Święto Niepodległości (11 listopada), Dzień Kredki (22 listopada), a Dzień Pluszowego Misia (25 listopada).
Pełny wykaz dat i materiałów na każdy miesiąc, uporządkowany zgodnie z rokiem szkolnym, znajdziesz w naszym Kalendarzu Świąt i Dni Nietypowych.
📚 Jesień a nowa podstawa programowa
Temat jesieni w naturalny sposób obejmuje kilka obszarów rozwoju naraz, niezależnie od tego, którą podstawą programową pracujesz.
W przedszkolu (nowa podstawa, obowiązująca od 1 września 2026) aktywności jesienne rozwijają: obszar przyrodniczy (obserwacje zmian w naturze, poznawanie darów jesieni), obszar poznawczy poprzez obszar matematyczny (jesienna wyszukiwanka, sortowanie i ważenie), obszar artystyczny (witraże, prace z liści, kolorowanki 3D) oraz obszar osobisty (samodzielność podczas spacerów i zbierania materiałów).
W klasie 1 (nowa podstawa) i klasach 2-3 (dotychczasowa podstawa) te same aktywności realizują: edukację przyrodniczą (obserwacje, eksperyment z chlorofilem), edukację matematyczną (wyszukiwanka, sortowanie i ważenie darów jesieni), edukację plastyczną i techniczną (witraże, prace z materiałów naturalnych, kolorowanki 3D) oraz elementy edukacji społecznej podczas wspólnych spacerów i zbierania materiałów w grupie.
🏠 Jesień w domu: pomysły dla rodziców
Jesienny temat świetnie przenosi się poza salę, a weekendowe popołudnia to dobry moment, żeby kontynuować w domu to, co dziecko poznaje w przedszkolu czy szkole.
Wspólny spacer ze zbieraniem skarbów. Najprostszy sposób na jesienne popołudnie: wyprawa do parku lub lasu z małym koszykiem albo woreczkiem na liście, kasztany i żołędzie. Zebrane skarby trafiają do domowego pudełka, które z czasem może się zamienić w małe muzeum jesieni, segregowane według rodzaju, koloru czy wielkości.
Album jesiennych liści. Susząc zebrane liście między kartkami grubej książki przez tydzień lub dwa, otrzymujecie płaskie, kolorowe okazy gotowe do wklejenia w album albo do zrobienia z nich obrazka. Starsze dzieci mogą przy okazji nauczyć się nazw drzew, z których pochodzą liście: dąb, klon, kasztanowiec, brzoza.
Pieczenie z darami jesieni. Szarlotka, ciasto dyniowe albo prosta zupa z dyni to naturalna okazja do rozmowy o sezonowych warzywach i owocach, a przy okazji świetna zabawa sensoryczna: obieranie, krojenie, mieszanie, wąchanie przypraw korzennych.
Obserwacja nieba i pogody. Jesienią zachody słońca robią się coraz wcześniejsze i często wyjątkowo kolorowe. Krótka wieczorna obserwacja z balkonu czy okna, połączona z rozmową o tym, dlaczego dni są coraz krótsze, to prosty rytuał budujący ciekawość świata.
Gra w liczenie kroków po liściach. Podczas spaceru zaproponujcie zabawę: kto zrobi więcej kroków, stąpając wyłącznie po liściach, unikając gołego chodnika? Prosta, ruchowa zabawa, która zamienia zwykły spacer w małą przygodę.
❓ Najczęstsze pytania o jesień w przedszkolu
Kiedy zaczyna się jesień 2026?
Zależy od definicji: jesień meteorologiczna zaczyna się 1 września, a jesień kalendarzowa i astronomiczna 23 września (środa), w dniu równonocy jesiennej.
Dlaczego liście zmieniają kolor jesienią?
Latem liście są zielone dzięki chlorofilowi. Jesienią, gdy dni robią się krótsze, drzewo przestaje go produkować, a wtedy widoczne stają się inne barwniki obecne w liściu przez cały czas: żółty, pomarańczowy i czerwony.
Jakie zwierzęta zasypiają na zimę?
Prawdziwy sen zimowy (hibernację) przechodzą między innymi jeże, niedźwiedzie, susły i nietoperze. Wiewiórki nie hibernują, tylko gromadzą zapasy i śpią częściej, budząc się co jakiś czas.
Jak ozdobić salę na jesień bez kupowania gotowych dekoracji?
Jesienne witraże na okna, wystawa prac z liści i wspólnie złożony jesienny stragan jako centralny punkt kącika tematycznego to trzy proste sposoby na jesienny klimat w sali bez dużych nakładów.
Jak długo trwa jesień?
Jesień astronomiczna trwa od równonocy jesiennej (22-23 września) do przesilenia zimowego (21-22 grudnia), czyli około 89-90 dni. Jesień meteorologiczna trwa od 1 września do 30 listopada, czyli 91 dni.
Jesień to sezon, nie jeden dzień
W przeciwieństwie do większości świąt, jesień daje Ci trzy miesiące materiału zamiast jednego dnia, więc warto rozłożyć tematy w czasie zamiast upychać wszystko na raz. Witraże na okna, jesienny stragan, wyszukiwanka i zabawy sensoryczne wystarczą na cały sezon, od pierwszych chłodniejszych dni września po listopadowe pożegnanie z jesienią.
Więcej materiałów na jesienne zajęcia znajdziesz w naszej kategorii Jesień.
Najnowsze posty
Ciekawe produkty
Sylabowe pączki – układanka
6,00 zł
Zagadki o Polsce z ilustracjami
10,00 zł
Jesienne witraże
9,00 zł
Napisz komentarz